Một bộ ghép hình giữ tốt có thể ghép lại nhiều lần và truyền qua nhiều người. Ba việc cần làm: cất mảnh khô ráo trong túi kín, đếm hoặc ghi chú khi biết thiếu mảnh, và khi mất mảnh thì liên hệ nhà sản xuất hoặc tự làm mảnh thay. Bộ ghép xong rồi có thể trao đổi, cho mượn, tặng thư viện hay trường học thay vì nằm mãi trong gầm tủ.
Cất bộ ghép hình cho đúng
- Túi kín bên trong hộp: hộp giấy để lâu sẽ bung góc; một túi có khoá kéo bên trong giữ mảnh không rơi khi hộp đổ.
- Gói hút ẩm: Việt Nam nóng ẩm, mùa nồm miền Bắc kéo dài. Bìa hút ẩm sẽ cong, phồng, và mảnh không còn khớp. Bỏ vào túi một gói hút ẩm nhỏ (loại đi kèm hộp bánh, giày dép).
- Để hộp nằm ngang, không dựng đứng lâu ngày; mảnh dồn xuống đáy dễ cong.
- Tránh nắng, tránh gần bếp: nhiệt và hơi dầu mỡ đều hại bìa.
- Ghi chú trên nắp: ngày ghép xong, có thiếu mảnh nào không, ai đã ghép. Lần sau mở ra biết ngay.
Mất mảnh: tìm ở đâu trước
Trước khi kết luận bộ thiếu mảnh, hãy tìm kỹ ở những nơi mảnh hay "trốn":
- Trong nếp gấp của túi đựng, góc hộp, mặt trong nắp hộp.
- Dưới tấm bìa di động, dưới khăn trải bàn.
- Kẹt trong ống tay áo, túi áo của người vừa ghép.
- Gầm bàn, gầm ghế, kẽ sofa — dùng đèn pin chiếu sát sàn, mảnh sẽ đổ bóng dài dễ thấy.
- Ổ của mèo, chỗ chó hay nằm, hộp đồ chơi của em bé.
- Túi máy hút bụi nếu vừa hút bụi phòng.
Một mẹo đơn giản: trước khi bắt đầu ghép, đếm sơ bộ bằng cách xếp mảnh thành hàng 10. Bộ 1000 mảnh có đúng 100 hàng. Cách này tốn thời gian nhưng biết chắc ngay từ đầu bộ có đủ hay không — chuyện thiếu mảnh "từ nhà máy" hiếm nhưng có xảy ra.
Khi không tìm thấy: ba cách xử lý
1. Liên hệ nhà sản xuất
Một số hãng ghép hình lớn có dịch vụ gửi mảnh thay thế: bạn cung cấp mã sản phẩm in trên hộp và vị trí mảnh thiếu (thường bằng ảnh chụp tranh với lỗ trống), hãng gửi lại mảnh. Chính sách mỗi hãng khác nhau và có thể không áp dụng cho khách ở Việt Nam; hỏi người bán hoặc xem trang chính thức của hãng.
2. Tự làm mảnh thay
- Đặt một tờ giấy mỏng lên lỗ trống, dùng bút chì miết theo mép lỗ để lấy hình dáng.
- Dán tờ giấy lên bìa cùng độ dày (bìa của chính hộp ghép hình là vừa nhất), cắt theo đường chì bằng dao rọc giấy.
- Tô màu hình còn thiếu bằng bút màu hoặc màu nước, nhìn theo ảnh mẫu. Hoặc in phần ảnh đó từ ảnh chụp nắp hộp, dán lên mặt mảnh.
Mảnh tự làm không giống hệt, nhưng đứng xa vài bước sẽ khó nhận ra.
3. Chấp nhận lỗ trống
Nhiều người mê ghép hình chẳng mấy bận tâm. Một bức tranh thiếu một mảnh vẫn là bức tranh đã ghép xong. Ghi chú trên nắp hộp "thiếu 1 mảnh ở góc trời phải" để người ghép sau không mất công tìm.
Bảng: bộ ghép đã xong rồi thì đi đâu
| Lựa chọn | Phù hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|
| Ghép lại sau vài năm | Tranh rất thích, quên gần hết chi tiết | Cất đúng cách để mảnh không cong |
| Đổi với bạn bè | Muốn thử bộ mới mà không mua | Ghi rõ đủ hay thiếu mảnh |
| Nhóm trao đổi trên mạng | Muốn đổi với người ở xa | Đóng gói kỹ, gửi kèm túi kín |
| Tặng trường, thư viện, nhà văn hoá | Muốn bộ ghép có thêm người dùng | Bộ phải đủ mảnh, sạch sẽ |
| Tặng viện dưỡng lão, khoa nhi bệnh viện | Bộ phù hợp người nhận | Hỏi trước nơi nhận có cần không |
| Dán keo, đóng khung | Tranh có kỷ niệm | Không ghép lại được nữa |
Thư viện ghép hình và nhóm trao đổi
Ở một số nước, thư viện công cộng có kệ ghép hình cho mượn như mượn sách: mỗi hộp có phiếu ghi người mượn trước đã ghép xong chưa, có thiếu mảnh không. Ở Việt Nam, mô hình này chưa phổ biến, nhưng rất dễ bắt đầu ở quy mô nhỏ: một góc ở thư viện trường, phòng sinh hoạt khu chung cư, quán cà phê sách.
Nhóm trao đổi trên mạng xã hội là cách phổ biến hơn. Vài thói quen tốt khi đổi bộ:
- Nói thật bộ đủ hay thiếu, mảnh có cong vênh không.
- Chụp ảnh tranh đã ghép xong (bằng chứng đủ mảnh).
- Bỏ mảnh vào túi kín trước khi cho vào hộp, quấn băng dính quanh hộp khi gửi đi.
- Không gửi bộ có mùi ẩm mốc — mốc lây sang bộ của người khác.
Vệ sinh bộ ghép hình cũ
Bộ mua lại hoặc nhận tặng có thể bám bụi. Đừng rửa nước: bìa sẽ phồng ngay. Đổ mảnh ra một khay rộng, dùng cọ mềm khô quét nhẹ, hoặc lắc mảnh trong một túi vải sạch. Bộ gỗ có thể lau bằng khăn hơi ẩm vắt thật kiệt, rồi để khô hẳn trước khi cất.
Góc nhìn hôm nay: một bộ ghép, nhiều người ghép
Một bộ ghép hình tốt có tuổi thọ dài hơn nhiều so với thời gian một người ghép nó. Có những bộ ghép đi qua tay hàng chục người, mỗi người để lại một dòng ghi trên nắp hộp. Thử bắt đầu thói quen ấy ở nhà mình: dán một tờ giấy nhỏ trong nắp hộp, mỗi lần ghép xong ghi ngày và tên người ghép. Vài năm sau mở ra, đó là một cuốn nhật ký nhỏ của gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Mất một mảnh ghép hình phải làm sao?
Tìm kỹ ở nếp túi, gầm bàn, kẽ sofa bằng đèn pin chiếu sát sàn. Không thấy thì liên hệ nhà sản xuất xin mảnh thay, hoặc tự làm mảnh bằng bìa và tô màu theo ảnh mẫu.
Bảo quản bộ ghép hình thế nào cho khỏi cong mảnh?
Cất mảnh trong túi kín có gói hút ẩm, để hộp nằm ngang ở nơi khô ráo, tránh nắng và gần bếp. Mùa nồm nên kiểm tra định kỳ.
Làm sao biết bộ ghép hình có đủ mảnh?
Cách chắc nhất là ghép xong. Nếu muốn biết trước, xếp mảnh thành hàng 10 rồi đếm số hàng; bộ 1000 mảnh có đủ 100 hàng.
Có nên rửa bộ ghép hình bằng nước không?
Không nên rửa bộ bìa bằng nước vì bìa sẽ phồng và hỏng. Dùng cọ mềm khô quét bụi; bộ gỗ có thể lau bằng khăn ẩm vắt thật kiệt rồi để khô hẳn.