Dán keo, đóng khung và treo tranh ghép hình đã ghép xong

Muốn giữ một bức tranh ghép hình đã xong, bạn có hai cách: dán keo phủ mặt trước để các mảnh dính liền rồi đóng khung, hoặc dán tấm đỡ ở mặt sau mà không phủ keo mặt tranh. Cách phủ keo nhanh và chắc nhưng làm mặt tranh hơi bóng; cách dán mặt sau giữ mặt tranh nguyên vẻ nhưng phải cẩn thận khi lật. Dù cách nào, bước quan trọng nhất là ép phẳng tranh trước khi dán.

Chuẩn bị: kiểm tra và làm phẳng

Trước khi dán, soát lại toàn bộ tranh. Thiếu một mảnh mà đã dán keo thì rất khó vá đẹp. Lấy tay miết nhẹ trên mặt tranh: chỗ nào gồ lên là có mảnh lắp sai hoặc chưa ấn hết.

Dùng một cây cán bột, một chai thuỷ tinh tròn, hoặc mép thước dẹt lăn nhẹ khắp tranh, từ giữa ra ngoài. Việc này ép các mảnh xuống cùng một mặt phẳng. Nếu tranh nằm trên tấm bìa di động, giữ nguyên trên đó.

Cách 1: phủ keo mặt trước

Cần gì

• Keo chuyên dùng cho tranh ghép hình (bán kèm ở nhiều nơi bán bộ ghép hình) hoặc keo sữa (keo PVA) pha loãng một chút với nước.
• Miếng gạt bằng nhựa hoặc tấm bìa cứng nhỏ, hoặc cọ bản rộng mềm.
• Giấy nến hoặc túi nilon to để lót dưới tranh, tránh dính xuống bàn.

Các bước

1. Luồn giấy nến xuống dưới tranh: trượt từ từ từng phần, hoặc lật tranh bằng cách kẹp giữa hai tấm bìa.
2. Đổ một ít keo lên giữa tranh, gạt đều ra các phía thành một lớp mỏng. Keo phải lọt vào các khe giữa mảnh — đó mới là chỗ giữ tranh liền.
3. Gạt bỏ keo thừa. Lớp keo dày quá sẽ đọng thành vệt, khô lâu và làm tranh cong.
4. Để khô theo hướng dẫn của loại keo, thường vài giờ. Không phơi nắng, không bật quạt thổi thẳng.
5. Nếu cần, phủ lớp thứ hai mỏng hơn.

Keo sữa khô sẽ trong, nhưng mặt tranh có thể hơi bóng hơn ban đầu. Thử trước trên một góc nhỏ hoặc trên vài mảnh thừa của bộ khác để xem kết quả.

Cách 2: dán tấm đỡ mặt sau

Cách này giữ nguyên bề mặt tranh, phù hợp với tranh in mờ đẹp mà bạn không muốn bóng lên.

1. Đặt một tấm bìa to hơn tranh lên mặt trên của tranh. Kẹp tranh giữa tấm bìa đang nằm dưới và tấm bìa vừa đặt lên, rồi lật cả cụm thật nhanh và dứt khoát. Tranh giờ úp mặt xuống.
2. Dán các tấm keo dán tranh ghép hình (loại tấm dính bán sẵn) hoặc phết keo lên mặt sau, rồi đặt tấm đỡ (bìa cứng, ván mỏng) lên.
3. Đè vật nặng phẳng lên, để qua đêm.
4. Lật lại, cắt bỏ phần tấm đỡ thừa ra ngoài mép tranh nếu cần.

Bước lật là bước dễ hỏng nhất. Nhờ một người giữ bên kia, và làm trên mặt bàn rộng.

So sánh hai cách

Đóng khung: vài điều cần biết

• Đo kích thước thật của tranh đã ghép bằng thước, đừng tin con số trên hộp — sai lệch vài mili là thường.
• Khung có kính hoặc mica bảo vệ tranh khỏi bụi và tay sờ. Kính chống loá đỡ phản chiếu ánh đèn.
• Viền giấy (passe-partout) quanh tranh làm tranh trông như một bức hoạ thật, và che được mép không đều của bộ cắt ngẫu nhiên.
• Tranh rất lớn (2000 mảnh trở lên) nặng hơn bạn tưởng khi đã có khung kính. Dùng móc treo chịu lực, bắt vít vào tường thay vì đinh nhỏ.
• Tránh nắng trực tiếp: mực in phai dần dưới nắng chiếu nhiều năm.

Không muốn dán? Vẫn có cách giữ

Nhiều người mê ghép hình không bao giờ dán, vì muốn ghép lại hoặc tặng bộ cho người khác. Nếu chỉ muốn giữ lâu hơn vài tuần:

• Chụp ảnh tranh đã xong, góc thẳng, ánh sáng đều. Ảnh là kỷ niệm không chiếm chỗ.
• Gỡ tranh thành từng cụm lớn thay vì rã hết; lần sau ghép lại nhanh hơn, hoặc để người nhận có phần "dễ" lúc đầu.
• Có loại khung đựng tranh ghép hình chưa dán, giữ mảnh bằng tấm kính ép sát — tháo ra được khi muốn.

Góc nhìn hôm nay: biến tranh ghép thành đồ dùng

Tranh ghép đã dán keo cứng có thể thành nhiều thứ ngoài tranh treo tường: mặt bàn nhỏ phủ kính, khay trà, bìa sổ tay, lót ly (cắt nhỏ tranh thành từng ô vuông rồi phủ thêm một lớp keo chống nước). Đây là cách hay để giữ lại những bộ ghép mang kỷ niệm — bộ ghép đầu tiên của con, bộ ghép ông bà làm trong một mùa mưa — mà không cần thêm chỗ trên tường.